Afgelopen maandag (20 april) ging ik naar het kennishub café “Tussen kunst en content”, georganiseerd door Cultuurweb Westland.
Sowieso zorgt Cultuurweb altijd voor leuke activiteiten en interessante avonden, maar het ene onderwerp spreekt mij meer aan dan het andere. Deze avond leek me iets voor mij, om twee redenen:
- Met het maken van content voor Instagram en Facebook worstel ik als auteur vaak met “waarom doe ik dit”. Immers: als ik een post (vaak met afbeelding) op de socials plaats, gaat dat stomweg van mijn schrijftijd af. Bot gezegd: zodra ik ga melden dat ik iets heb geschreven (en gaat dat lezen!) ben ik niet meer bezig met mijn hoofdambacht, het schrijven. Is het maken van zo’n post dan kunst of content?
- De opkomst van AI zorgt ervoor dat schrijven onder druk komt te staan. Met een prompt en een AI kun je in een uur een boek schrijven, terwijl ik daar op de “ouderwetse” manier anderhalf tot twee jaar mee bezig ben. Wat maakt mijn schrijfwerk dan zo anders? Waar zit het verschil tussen een “gegenereerd” boek en een “handwerk”-boek?
De avond werd verzorgd door Lody Aeckerlin, een enthousiaste Eindhovenaar die de kunst van het vertellen erg goed onder de knie heeft.
Wat ik uit deze avond heb gehaald
Met de komst van AI is het voor mij als auteur extra belangrijk om na te denken over de waarde van mijn schrijfwerk. Nu heb ik altijd in de eerste plaats voor mezelf geschreven, maar uiteindelijk wil je een verhaal vaak toch de wereld in sturen. Wat is dan die waarde? Waar zit dat in? En wat voeg ik toe aan de grote hoop van verhalen die er al ligt – of wat zo, met een druk op de knop, met AI gemaakt kan worden?
Lody had het tijdens deze avond over het vuurtje dat in veel artiesten en creatievelingen zit. Dat herken ik wel. Er is altijd die drive om te schrijven. Ik heb dat vuur, net als veel anderen – AI heeft dat niet. AI kan alleen maar doen wat wij het als opdracht geven. Is er niemand om een prompt te geven, dan doet AI dus ook niets. Maar wij? Als een mens slaapt, is-ie nog steeds bezig. Dan gebeurt er van alles in die hersenpan. Er is bij ons meer dan een drive, er is ook nog de mogelijkheid die wij hebben om buiten onze vaste kaders te denken. Maar… dan moet je dat wel doen.
AI “maakt” wat er wordt verwacht – kunst zit juist in het onverwachte
Een navigatiesysteem (zoals Google Maps) vind ik handig, want ik wil graag van punt A naar punt B komen, zonder veel rariteiten. Maar bij schrijven werkt dat wel even anders. Ik wil niet graag zo snel mogelijk van punt A (zin 1) naar het einde van het boek komen; als dat mijn enige doel was, kon ik volstaan met het lezen van boeken. Of, nog beter, het lezen van korte samenvattingen. Dan weet je immers ook hoe het verhaal gaat. Waarom zou ik dan zelf iets willen schrijven, als dat mijn doel was?
Het “ontdekken” van een verhaal is voor mij een van de leukste kanten aan het schrijverschap. (Ik plot dan ook zelden.) Het kan mij rustig overkomen dat er ineens een personage doodgaat zonder dat ik dat wil. Of dat ik, na maanden ploeteren, toegeef aan het verhaal, een groot deel van mijn tekst opzij smijt en het personage toch kan blijven leven. Ik verzin dat niet van tevoren. Ik zou dat dan ook nooit kunnen invoeren als prompt aan een AI om op die manier het verhaal te “maken”, want bij mij komt dat pas op tijdens het schrijven.
AI gebruiken om te gaan schrijven trekt mij dan ook totaal niet aan. Maar moet ik me zorgen maken om het enorme gemak waarmee anderen nu boeken kunnen genereren en op de markt kunnen gooien? Ik denk dat dat aan de lezers is. Willen zij zelf prompts invoeren om een boek te genereren? Nemen ze daar genoegen mee?
De waarde zit in het proces
Lody gaf tijdens deze avond een prachtige vergelijking tussen kunst en content:
Kunst is creatie voor jezelf (intrinsiek)
Content is consumptie voor anderen (extrinsiek)
Hoe sterk ben je als auteur op jezelf gericht en hoe sterk ben je op het publiek gericht? Als ik schrijf, schrijf ik voornamelijk voor mezelf. (Ook deze blogpost, overigens. Ik vind het leuk om dit voor mezelf op een rijtje te zetten.) Daarbij is het erg leuk als lezers iets aan mijn tekst hebben of er iets in herkennen, maar dat is niet mijn uitgangspunt. Ik schrijf niet in opdracht. De waarde van het schrijven zit voor mij daadwerkelijk het meeste in het proces en niet zozeer in het boek (of het verhaal) dat eruit voortkomt. Ja, het is geweldig om mijn boeken in mijn handen te hebben, maar niets gaat boven de spanning van het ontdekken van het verhaal zelf.
Geruststelling?
Zoals wel vaker bij zo’n soort avond ga ik er altijd heen zonder echt helemaal te weten wat ik moet verwachten. Het was enorm verfrissend om iemand over AI en de inzet daarvan te horen praten zonder dat er meteen een waardeoordeel aan hing. En ja, er zit een zekere mate van geruststelling in om te bedenken dat kunst in de menselijke kant van het verhaal zit; in het proces, in de ervaring, in het uiten van jouw visie op de wereld.
Voor mij als auteur verandert er met de komst van AI tot nu toe niet veel. En al helemaal niet als ik met een vulpen zit te schrijven. Wat wél verandert, is het schrijfwerk om me heen. Vroeger wist iedereen dat het tijd kostte om een boek te schrijven. Nu rijst de vraag: waarom doe je zo moeilijk als je dat met AI ook in een uurtje in elkaar kan zetten? Beetje aanpassen en klaar, toch?
Ik doe zo moeilijk omdat het schrijven voor mij niet louter en alleen om het eindproduct gaat. Ik wil erbij zijn als mijn personage op het lompst mogelijke moment ruzie krijgt met die ander. Ik wil moeten puzzelen en aan het einde met een eureka!-gevoel de stukjes op hun plek neer kunnen leggen. Ik wil die kronkelpaadjes ontdekken die niet in de navigatie naar boven komen, omdat ze niet op de kaart staan. En ik denk dat lezers dat ook waarderen – want het is onverwacht.
Check de agenda van de kennishub van Cultuurweb: Agenda kennishub
Check de website van Cultuurweb: website Cultuurweb
Check de website van Lody Aeckerlin: website van Lody
De VerhalenNinja 